Jako nauczycielka edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej szukam sposobów, które pomagają dzieciom uczyć się przez działanie. Zależy mi na tym, żeby mogły próbować, zadawać pytania i samodzielnie dochodzić do rozwiązań. Gry edukacyjne dają wiele możliwości do takiej pracy.
Dobrze dobrana gra może pomóc w ćwiczeniu liczenia, rozpoznawaniu liter, rozwijaniu słownictwa czy poznawaniu świata przyrody. Dziecko ma przed sobą konkretny cel: znaleźć parę, rozwiązać zagadkę, ułożyć elementy lub wykonać zadanie. Przy okazji korzysta z tego, co już wie, i ćwiczy nowe umiejętności.
Nie potrzeba do tego komputera ani kosztownych pomocy. Czasem wystarczą kostka, kilka obrazków, kartki i pionki. Ważniejsze od liczby materiałów jest to, czy gra odpowiada na potrzeby dzieci i czy wiemy, czego chcemy je dzięki niej nauczyć. Dlatego przed wyborem zabawy warto zadać sobie pytanie: „Co dokładnie dzieci będą tutaj ćwiczyć?”.
Gry mogą zachęcać do podejmowania kolejnych prób. Zadanie, które na karcie pracy wydaje się monotonne, w formie zagadki lub gry może wzbudzić ciekawość. Nie oznacza to jednak, że każda gra zainteresuje każde dziecko. Duże znaczenie mają zrozumiałe zasady, odpowiedni poziom trudności i możliwość aktywnego udziału wszystkich uczestników.
Gra daje również przestrzeń do nauki współpracy. Dzieci ćwiczą czekanie na swoją kolej, słuchanie innych, ustalanie wspólnych rozwiązań i proszenie o pomoc. Pojawiają się też emocje: radość, rozczarowanie, złość czy duma. To okazja, aby wspierać dzieci w nazywaniu tych emocji i szukaniu sposobów radzenia sobie z nimi.
Sama rozgrywka nie nauczy jednak dziecka spokojnego przyjmowania przegranej. Potrzebne są wsparcie dorosłego, czas i kolejne doświadczenia. Możemy powiedzieć: „Widzę, że jesteś rozczarowany. Chcesz chwilę odpocząć czy porozmawiać o tym, co było trudne?”. Warto też sięgać po gry, w których uczestnicy wspólnie osiągają cel. Rywalizacja nie musi być częścią każdej zabawy.
W pracy z grupą ważne jest dla mnie uwzględnianie różnych możliwości dzieci. Tę samą grę można często zmienić: ograniczyć liczbę elementów, dodać podpowiedź obrazkową, uprościć zasady lub przygotować trudniejszy wariant. Jedno dziecko może liczyć przedmioty, drugie dopasowywać cyfrę do ich liczby, a trzecie wykonywać proste działania. Dzięki temu wspólna aktywność daje przestrzeń do pracy na różnym poziomie.
Podczas gry warto obserwować sposób działania dziecka. Czy rozumie zasady? Z jakich podpowiedzi korzysta? Co robi, kiedy napotyka trudność? Czy potrafi wyjaśnić swoje rozwiązanie? Takie obserwacje mogą pomóc zaplanować kolejne zadania i dobrać potrzebne wsparcie. Sam wynik rozgrywki nie mówi jeszcze, ile dziecko rozumie.
Gry cyfrowe również mogą być jednym z narzędzi edukacyjnych. Przy ich wyborze warto sprawdzić, czy treść jest odpowiednia do wieku, polecenia są jasne, a aktywność rzeczywiście służy określonemu celowi. Ekran nie jest jednak konieczny, aby nauka była ciekawa. Gry planszowe, ruchowe, słowne czy obrazkowe dają wiele możliwości działania, rozmowy i bezpośredniego kontaktu z innymi.
Chcę tutaj pokazać, jak wykorzystać gry w codziennej pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Zależy mi na rozwiązaniach, które można dopasować do swojej grupy, dostępnego czasu i materiałów.
Nie każda aktywność musi być grą. Warto jednak mieć ją w swoim warsztacie i sięgać po nią wtedy, gdy pomaga osiągnąć konkretny cel. Dobrze zaplanowana rozgrywka może dać dzieciom okazję do myślenia, ćwiczenia i odkrywania, a nam – do lepszego poznania ich sposobu uczenia się.
